82 yıl önce keşfedildi, hala yanlış anlaşılıyor. Asperger sendromu nedir?

2013 yılından beri otizm spektrum bozuklukları içerisinde yer alan Asperger sendromu, adını Avusturyalı çocuk doktoru Hans Asperger’den alıyor. Uzman isim, bundan 82 yıl önce yaptığı analizde, Asperger sendromu yaşayan çocukların dil gelişiminde gecikmeler yaşadıklarını ve sosyal ipuçlarını anlamada güçlük çektiklerini tespit etmişti.

Ntv.com.tr’ye konuşan Psikiyatrist Dr. Sadıga Osmanlı Shırolu ise Asperger sendromunun toplumda birçok kişi tarafından ”uyumsuzluk” olarak nitelendirildiğini ancak bu yaklaşımın doğru olmadığını dile getirdi.

GENELLEME YAPMAK YANLIŞ

Dr. Shırolu, ”Bazı insanlar sosyal dünyanın yazılı olmayan kurallarını sezgisel olarak değil, öğrenerek ilerler. Bu durum çoğu zaman hatalı anlaşılır. Oysa Asperger sendromu, bir eksiklikten çok, beynin bilgiyi işleme ve sosyal dünyayı anlamlandırma biçimindeki farklılıktır” ifadelerini kullandı.

Otizm spektrumunun geniş bir yapıyı kapsadığını anlatan uzman isim, bireylerin keskin kategorilere ayrılmaması gerektiğinin altını çizdi.

Tüm bireyleri tek bir bilişsel özellik üzerinden tanımlamanın mümkün olmadığını belirten Dr. Shırolu, ”Asperger sendromu, genellikle dil gelişiminin korunduğu ve zekâ düzeyinin normal ya da yüksek olduğu bir profili tanımlar. Ancak bu özellikler, tüm spektrum için geçerli değil. Klinik yaklaşımda esas olan, bireyi genellemelerle değil, kendi güçlü ve zorlanan yönleriyle birlikte değerlendirmek” şeklinde konuştu.

‘’HİSLERİNİ İFADE ETME BİÇİMLERİ FARKLI”

Sendromun sık görülen belirtilerine de değinen Dr. Shırolu, sözlerine şu şekilde devam etti:

”Bu bireylerde en belirgin farklılık, sosyal iletişim alanında ortaya çıkıyor. Günlük yaşamda çoğumuzun farkında bile olmadan kullandığı beceriler (bir yüz ifadesinden duyguyu sezmek, sohbetin akışına uygun karşılık vermek ya da ima edilen anlamı yakalamak) Asperger özellikleri olan bireyler için daha bilinçli bir çaba gerektirebiliyor. Bu durum, onların ilgisiz ya da mesafeli oldukları anlamına gelmiyor. Aksine, çoğu zaman duygularını oldukça derin yaşıyorlar ancak hislerini ifade etme ve başkalarının duygusal ipuçlarını yorumlama biçimleri farklılık gösteriyor.”

Uzman isme göre, toplumda sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri de Asperger özelliklerinin empati eksikliğiyle eşitlenmesi. Çünkü burada eksik olan empati değil, empatiyi ifade etme biçimi.

Dr. Shırolu, ”Duyguları anlamak ile bu duygulara uygun sosyal tepkiyi vermek her zaman aynı şey değil. Asperger profiline sahip bireyler, çoğu zaman duyguları hissederler ancak bunu beklenen sosyal kalıplar içinde göstermekte zorlanabilirler” dedi.

DOĞRU DESTEKLE ÜRETKENLİK MÜMKÜN

Asperger sendromuna sahip bireylerde görülen bir diğer yaygın semptom da, belirli alanlara yoğun ve derin bir ilgi geliştirmeleri. Dr. Shırolu, bu odaklanmanın uygun şekilde desteklendiğinde önemli bir üretkenliğe dönüşebileceğini vurguladı.

Öte yandan Asperger sendromu taşıyan bireyler, günlük akışın ani değişmesi ya da belirsizlik halinde daha kaygılı bir yapıya bürünebiliyor. Bu durum çoğu zaman ”esneksizlik” olarak yorumlansa da, aslında zihnin düzen arayışının bir yansıması olarak ortaya çıkıyor.

TANI SÜRECİ

Asperger sendromunda teşhis aşaması da büyük önem taşıyor. Herhangi bir laboratuvar testinden çok, klinik gözlem ve gelişimsel öyküye dayanmak gerekiyor. Erken teşhis, bireyin yaşam kalitesi açısından belirleyici olabiliyor.

Sürecin “düzeltilmesi gereken” bir durumdan ziyade, anlaşılması gereken bir farklılık olarak ele alınması gerektiğini vurgulayan uzman isim, yaklaşımın odağının bireyi değiştirmek olmadığını belirtti.

Asıl amacın; sosyal iletişim becerilerini desteklemek, kaygı gibi eşlik eden sorunları yönetmek ve güçlü yönleri ortaya koymak olduğunu ifade eden Dr. Shırolu, bu bireylerin doğru metotlarla son derece başarılı ve bağımsız bir yaşam sürebildiklerini de hatırlattı.